İkinci el araç satış fiyatlarının oluşması ve son dönemdeki yükseliş

Yayınlandı: 19 Şubat 2020 / Otomobil

Gerek geçmişte otomotiv sektöründe çalışmış olmam, gerekse motorlu araçlara ilgim nedeniyle biraz sık araç alıp satıyorum (hiçbirini kar amaçlı yapmadığımı da belirteyim 🙂 ). Araç derken otomobil, arazi aracı, panelvan, motosiklet ve scooter olarak hepsini sayabiliriz (en son bir VW Caravelle’den karavan yaptım mesela 🙂 ). Farklı araç türlerini tatmak beni mutlu ediyor.

Kullandığım ya da ilgilendiğim araçların forumlarını ve Facebook gruplarını takip etmeyi severim. Bu sayede hem araçlar hakkında bilinmeyenleri öğreniyorum, hem de yaşanan veya olası sorunların çözümlerini görüyorum. Bu forum ve gruplardaki en sık konuşulan konulardan biri de araçların fiyatlarının belirlenmesi. Birisi aynı marka ve model aracını satış için gruba koyduğunda, aynı araca sahip olanlar “kardeş aracın piyasasını düşürme, senin araç en az 50 eder. Benimkini ben 60’tan ilana koyardım” derken, o araçtan arayanlar ise “sıfır fiyatını yazsaydın keşke, bu araç hiç o kadar eder mi” diyor 🙂 Çok kısa bir süre bu iki kişinin yerlerini değiştirdiğimizde emin olun araca sahip olan ikinci bir aracı hayatta o fiyattan almaz aksine günlerce pazarlık yapar. Araç arayan da o araç kendisinin olsa hayatta o fiyata satmaz, daha fazla ister.

Peki günümüzde (birçok ilan sitesinin ve sosyal medya gruplarının olduğu bugünlerde) araç piyasası nasıl oluşuyor? Araçların fiyatını kim belirliyor?

(Aşağıdaki tüm örneklerde temsili fiyatlar yazılacaktır. Aracın fiyatlarının güncel olduğunu düşünmeyin lütfen.)

Aslında sadece günümüzde değil, genel bir kural olarak “ikinci el aracın fiyatını sıfırı belirler” diyebiliriz. Bu birçok araç için doğru bir önermedir ancak tek başına yetersizdir.

Örneğin; Türkiye’nin en çok satan otomobillerinden olan 2020 model Fiat Egea’nın sıfır kilometre fiyatının 100.000 TL olduğunu varsayalım. İkinci elde henüz 500 kilometrede, yine 2020 model bir de 98.000 TL’lik ilan olsun. Aradaki 2.000 TL için ikinci el alır mısınız? İşte ikinci fiyat belirleyici burada ortaya çıkıyor: “TALEP”. Özellikle şirket sahibi iseniz, alacağınız araçtan %18 KDV düşebileceğinizden, 82.000 TL’den yüksek herhangi bir satın-alım, eğer fatura kesilmiyorsa size mantıklı gelmeyebilir. Ancak satın alacak kişinin birey olduğunu düşünürsek, bu sefer de “2 bin lira için nasıl kullanıldığı belli olmayan araba almayayım” düşüncesi ortaya çıkabilir. Buna göre 92.000-95.000 TL arasında bir rakam bu aracın 2020 model ikinci elinin fiyatı oldu diyelim. 2019 model ve diğerleri de ardından sıralanacaktır. Aracın sıfır kilometre fiyatı 110.000 TL olduğunda yine benzer oranda ikinci el piyasası da yükselecektir.

Bu önermenin yanıldığı marka ve modeller de yok değil tabi. Örneğin servis ağı yaygın olmayan, parça fiyatları yüksek ve yaygınlığı da yine az olan araçlarda sıfır ile ikinci eller arasındaki fark artmaktadır. Yine 2020 model sıfır kilometre bir Geely Tiggo marka jip 100.000 TL iken muhtemelen 2020 model 500 kilometredekinin fiyatı 85.000-90.000 seviyesine kadar inecektir. Aslında yukarıdaki gibi burada da sıfırı aynı fiyat ancak TALEP daha az olduğundan ikinci elde fiyat düşecektir.

Peki aracın sıfır kilometresi yoksa fiyatı ne belirler?

Elbette ki eski bir araç bakıyor olabiliriz ya da yeni olmasına rağmen artık sıfır kilometre üretilmeyecek olabilir. Bu durumda aracın fiyatını yine talebin yanı sıra “İKAME” araçlar belirleyecektir. Bugün 1.6 dizel motorlu Ford Focus üretilmeyecekse, artık fiyatını 1.6 dizel motorlu Opel Astra belirleyebilir. Yine 1.6 dizel motorlu Volkswagen Jetta da bu araçlara ikame olabilecek bir araçtır. Bir başka örnekle bu konuyu da biraz pekiştirelim:

2019 model Fiat Egea’nın ortalama piyasasının 80.000 TL olduğunu varsayalım ve bu aracın artık sıfırının olmadığını düşünelim. Artan talep nedeniyle piyasası yükselmiş 80.000 TL’lik ilanlardaki araçlar satılmış, en düşük ilan 90.000 TL olmuş. Bu araca 90.000 TL verip vermeme kararını etkileyen şey artık sıfırı olmayacak. Kararı, “90.000 TL bu araca vereceğime, onun yerine başka hangi araçları alabilirim?” sorusunun yanıtı belirleyecek. Eğer 90.000 TL’ye Opel, Toyota, Volkswagen vb. markaların başka ve daha kaliteli olduğu düşünülen modelleri var ise 90.000 TL’lik araçlar satılmayacak, piyasa tekrar 80.000 TL bandına inecek ve o banttan satılacaktır. Ancak piyasada aşırı bir araç talebi varsa, muhtemelen o diğer markaların fiyatları da yükselecek 90.000 diye düşünülen rakam 95.000’e dayanacaktır. Ancak bu örnekte unutulmaması gereken bir şey var o da diğer araçların sıfırları halen var ise aradaki marj belirli bir daralmanın üzerinde daralamaz, yani sıfırı 100.000 TL iken ikinci eli talep ne kadar olursa olsun, arzı olduğu sürece aynı ilk örnekteki gibi 98.000 TL etmez.

2018 ve 2019 yıllarında ülkemizde yaşanan ekonomik durağanlık, sıfır kilometre araç satışlarını da etkiledi. Dolayısıyla 2020 yılına geldiğimizde üreticiler, elde araç kalacak korkusuyla ülkemize çok daha az sıfır araç gönderdiler. Sıfır araçların azlığı, talep aynı bile kalsa ikinci el piyasasını yukarıya çekti. 2020 yılında sıfır araç stoklarınının tükendiğini varsayıp, döviz kurunun da 2020 yılı sonunda da aynı kaldığını düşünürsek; seneye yaklaşık aynı fiyattan daha çok sıfır araç piyasaya girecek (bir önceki yıl tükenince üreticiler mevcut distribütörlerle birlikte daha fazla araç gönderme planlaması yapıyorlar) ve ikinci el fiyatları düşecektir. Dolayısıyla belki de bu sene 100.000 TL’ye satın aldığınız ikinci el bir aracı seneye 95.000 TL’ye satarak zarar edebilirsiniz (örnekleri yıllarca yaşandı, ancak 2020 yılı başındaki döviz kuru artışı böyle devam ederse 2021 yılında piyayasa girecek olan sıfır kilometre araçların fiyatı yüksek olabilir).

Son olarak ilan sitelerinde fiyatlar nasıl oluşuyor ondan bahsedeyim.

2019 model Fiat Egea’ları ucuzdan pahalıya sıraladığımızı varsayalım. En düşüğünün fiyatı 75 bin olsun, sonrakiler 77 – 79 – 80 – 82 – 85 – 87 – 90 olsun. Yeni bir Fiat Egea ilanı verecek birisi fiyatlara bakıyor ve araç temizliğine göre kendi aracına 84.000 TL fiyat koyuyor. Sıfır araç azlığından ikinci ele talebin yüksek olduğunu düşünürsek, 75 – 77 – 79 – 80 bin lira olan araçların satıldığını düşünün. İlanda  82 – 84 – 85 – 87 – 90 bin liralık araçlar var artık. Aracı pek de iyi olmayan yeni birisi ilan koymak için fiyatlara baktığında artık kendi aracını 75 değil 80 bin lira olarak konumluyor, çünkü bu haliyle de en düşük fiyatlı araç kendi aracı. Ayrıca yeni ilan girişi de az olduğundan rakibi de az. Bunu gören ilandaki diğer araç sahipleri de kendi fiyatlarını 85 – 87 – 88 – 90 – 93 bin lira olarak ilanları güncelliyorlar. Dolayısıyla yine talep fazlalığı ve arz azlığı nedeniyle fiyatların arttığını görüyoruz. Fakat atladıkları bir durum var o da yukarıda bahsettiğim İKAME kısmı. Fiat Egea’ya o fiyatları vermek istemeyen müşteriler başka marka ve modellere kaçacağından (daha fazla arz edilmiş, dolayısıyla fiyat artışı daha az esnek olan), talep aynı kaldığı müddetçe muhtemelen 85.000 TL’lik araç yine 80.000 TL seviyesine inmedikçe satılmayacaktır.

Yani özetle öyle üç beş kişinin fiyatı yüksek yazmasıyla ya da düşük yazmasıyla oluşacak bir piyasa değil “serbest piyasa” 🙂

Çok fazla kafa karıştırmadan, çok fazla mikro iktisat konularına girmeden durumu özetlemeye çalıştım. Umarım meraklısına fikir verecek bir yazı olmuştur.

Sevgiler.

yorum
  1. […] gelmesinden dolayı ikinci el otomobillerin sürekli değer kazandığı bir yıl oldu (bkz. İkinci el araç satış fiyatlarının oluşması ve son dönemdeki yükseliş). Kasım ayında 87 bin TL’ye satın aldığım Seat Leon’umun piyasasının sadece 4 […]

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.